Vị thuốc chữa khản tiếng, mất tiếng theo Đông y

Khản tiếng, mất tiếng là chứng bệnh hay xuất hiện trong các mùa thu, đông. Tuy chỉ là “bệnh vặt”, nhưng có thể gây không ít rắc rối. Do đó, mỗi người đều nên biết cách sử dụng một số loại thức ăn, vị thuốc thông dụng, để dự phòng và chữa trị, mỗi khi cần thiết.

Theo y học hiện đại, mất tiếng và khản tiếng, đều do viêm thanh quản gây nên, chỉ có khác biệt về mức độ: Mất tiếng là khản tiếng ở mức độ nặng.

Trong Đông y cổ đại, khản tiếng và mất tiếng được gọi chung là “hầu âm”. Bệnh phát nhanh, mất tiếng đột ngột (cấp tính) gọi là “bạo âm”, còn kéo dài lâu ngày (mạn tính) gọi là “cửu âm”. Trong Đông y hiện đại, khản tiếng có tên là “Thanh á”, còn mất tiếng gọi là “Thất âm”.

Mất tiếng có liên quan mật thiết tới chức năng của hai tạng Phế và Thận. Đông y cho rằng, Phế chủ khí, là động lực tạo ra âm thanh; Thận chủ nạp khí (giúp thở sâu) và là nguồn gốc của âm thanh.

Mất tiếng mới phát thuộc “thực chứng”, liên quan chủ yếu tới tạng Phế; thường do ngoại cảm phong hàn hay phong nhiệt, hoặc đàm trọc úng trệ, gây bế tắc thanh khiếu, làm cho chức năng tuyên phát và túc giáng của tạng Phế bị rối loạn, mà gây nên bệnh.

Còn mất tiếng lâu ngày thuộc “Hư chứng”, liên quan đến cả hai tạng Phế và Thận; thường do tinh khí bị thương tổn, phần âm của hai tạng Phế và Thận bị suy yếu, khiến “hư hỏa” thiêu đốt cơ quan phát âm, mà dẫn tới hiện tượng tiếng nói bị khản hoặc hoàn toàn không thể phát ra âm thanh.

Trường hợp bị mất tiếng, có thể căn cứ vào những chứng trạng biểu hiện cụ thể, mà chọn dùng một số loại thức ăn, vị thuốc thông dụng, dễ kiếm dưới đây để chữa:

Dùng giá đỗ xanh:

Theo Đông y giá đỗ xanh có vị ngọt, tính hàn; Có tác dụng sinh tân (tăng dịch thể), nhuận phế, thanh nhiệt…

Có thể sử dụng chữa bỗng nhiên mất tiếng do “phong nhiệt” – biểu hiện bởi những chứng trạng kèm theo như đau họng, khát nước, ho, đờm vàng đặc; tắc mũi, mũi chảy nước đục; đầu lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng.

Dùng giá đỗ xanh 300g – 500g, rửa sạch, giã nát, chế thêm chút nước đun sôi để nguội, chắt lấy nước, chia ra uống dần từng ít một. Kinh nghiệm cho thấy, khi mới bị mất tiếng, áp dụng ngay biện pháp này, chỉ một lúc sau tiếng nói đã trở lại bình thường.

Dùng trái sung:

Theo Đông y, trái sung có vị ngọt, tính mát. Khi họng bị đau, hái vài trái sung ăn là thấy bệnh giảm. Sách “Điền Nam bản thảo” nói: Trái sung chủ thanh lợi yết hầu, khai hung cách, tiêu viêm, hóa trệ. Còn sách Sách “Tiện dân đồ soạn” nói: Sung là vị thuốc chuyên trị các bệnh ở yết hầu (họng và thanh quản). Có thể sử dụng theo một số cách sau:

1. Trái sung 30g, đường phèn lượng thích hợp; Sắc nước uống. Dùng chữa mất tiếng do viêm họng mạn tính.

2. Trái sung phơi khô, nghiền thành bột mịn. Ngày dùng 4-5 lần, mỗi lần lấy 2-3g ngậm và nuốt dần. Dùng chữa mất tiếng kèm theo họng đau nhói, do phong nhiệt.

3. Trái sung 15-20g, thái nhỏ, hãm nước sôi, uống thay trà trong ngày. Uống thường xuyên còn có tác dụng phòng viêm họng cấp và khản tiếng.

Dùng củ gừng:

Theo Đông y, gừng tươi có vị cay, tính ấm. Có tác dụng phát hãn giải biểu (giải cảm), ôn phế chỉ khái (ấm phổi, trừ ho), giải độc…

Đối với trường hợp mất tiếng do “phong hàn” – biểu hiện bởi những chứng trạng kèm theo như sợ lạnh, sốt nhẹ, không mồ hôi, đầu đầu, đau mình, mũi tắc, ho, đờm trong loãng, mũi chảy nước trong, rêu lưỡi trắng mỏng, có thể sử dụng theo một số hình thức như sau:

1. Gừng già 10g, đường đỏ lượng thích hợp. Gừng thái lát, sắc lấy nước, hòa đường đỏ vào uống.

2. Gừng già 10g, củ cải lượng thích hợp. Củ cải nấu sôi khoảng 3-5 phút, thêm gừng vào, lại nấu thêm 3-5 phút là được; Ăn củ cải và uống nước. Dùng chữa mất tiếng do nhiễm lạnh, viêm họng cấp có tác dụng tốt.

3. Gừng già 10g, bạc hà 5g. Gừng thái lát, thêm 500ml nước, nấu lấy nước, cho bạc hà vào nấu thêm 3-5 phút là được. Chia ra uống trong ngày, uống ấm.

4. Gừng tươi 10g, cành lá tía tô 10g, hành 5 cây (liền cả củ và rễ). Tất cả rửa sạch, sắc lấy nước uống.

Bạng đại hải (hạt lười ươi)

“Bạng đại hải” là hạt cây “Lười ươi”, loài cây mọc hoang khắp nước ta, thường được khai thác ở Biên Hoà, Bà Rịa, Bình Định, Bình Thuận, … Còn gọi là “đười ươi”, “sam rang”, “som vang”, “đại hải”… Tên khoa học là Sterculia lychnophora Hance; thuộc họ Trôm (Sterculiaceae).

Theo Đông y, bạng đại hải có vị ngọt, tính hàn; Có tác dụng thanh phế lợi hầu (mát phổi, thông thanh quản), thanh tràng thông tiện, … Có thể sử dụng chữa mất tiếng theo một số hình thức:

1. Bạng đại hải 3 trái, hãm nước sôi uống trong ngày; liên tục 7 ngày là 1 liệu trình. Có tác dụng chữa mất tiếng, khản tiếng do “phong nhiệt”, kèm theo sốt, họng đau, miệng khát, tâm phiền, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng.

2. Bạng đại hải 5 trái, ngâm nước cho nở ra; nấu sôi rồi thêm lượng đường trắng thích hợp. Có tác dụng thanh nhiệt nhuận phế, lợi hầu giải độc. Cũng chữa mất tiếng, khản tiếng do phong nhiệt.

3. Bạng đại hải 2 trái, mật ong lượng thích hợp, cho vào cốc, hãm nước sôi 3-5 phút; chia ra uống trong ngày. Có tác dụng chữa mất tiếng, kèm theo họng sưng đau, ho khan, đại tiện bí kết.

4. Bạng đại hải 5 trái, lá tía tô 3g, cam thảo 3g. Thêm 600ml nước, uống thay trà trong ngày. Chữa khản tiếng cả hai thể phong hàn và phong nhiệt.

Mộc hồ điệp (Hạt núc nác)

“Mộc hồ điệp” là hạt cây núc nác; loài cây mọc hoang và được trồng khắp cả ở miền Bắc và miền Nam nước ta. Cây còn có tên là “so đo thuyền”, “lin may”, k’nốc… Tên khoa học là Oroxylum indicum (L.); Thuộc họ Chùm ớt (Bignoniaceae).

Mộc hồ điệp vị hơi đắng, ngọt, tính mát. Có tác dụng thanh phế tiêu viêm, lợi yết hầu, … Có thể sử dụng theo một số hình thức sau:

1. Mộc hồ điệp 10g, bạc hà 3g, huyền sâm 10g, mạch đông 10g, mật ong 20g. Các vị thuốc thêm nước đun sôi nhỏ lửa 15 phút, chắt lấy nước, hòa mật ong vào, đun sôi lại là được. Chia ra nhiều lần uống, uống ấm. Có tác dụng chữa mất tiếng do phong nhiệt.

2. Mộc hồ điệp 6g, đông qua nhân (hạt bí đao) 10g, thêm chút đường trắng, sắc nước uống. Có tác dụng chữa mất tiếng do phong nhiệt, viêm họng mạn.

3. Mộc hồ điệp 20g, thiền y (xác ve sầu) 20g; Dùng 1.200ml nước sôi hãm trong 30 phút, uống thay trà trong ngày. Thích hợp với trường hợp mất tiếng do phong nhiệt.

Dùng Kha tử:

“Kha tử” là qủa cây kha tử, còn gọi là “cây chiêu liêu”, loài cây mọc hoang ở nhiều tỉnh phía Nam nước ta, có tên khoa học là Terminalia chebula Retz. Thuộc họ Bàng (Combretaceae).

Theo Đông y, kha tử vị đắng, chua, chát, tính bình. Có tác dụng thanh phế lợi hầu khai âm, chỉ khái bình suyễn, lại có thể sáp trường chỉ tả (chữa tiêu chảy)… Với những trường hợp mất tiếng lâu ngày, có thể sử dụng:

1. Lấy thịt quả kha tử giã giập, rồi ngậm. Có tác dụng chữa mất tiếng kèm theo đau cổ họng, ho, Thời trước, những người hát rong thường dùng thịt qủa kha tử, ngào với mật ong và ô mai, ngậm cho trong tiếng và tránh được khô cổ. Kinh nghiệm này hiện nay vẫn được một số ca sĩ áp dụng.

2. Đẳng sâm 20g, kha tử 10g, gạo tẻ (sao cháy vàng) 30g, nấu nước uống thay trà trong ngày. Dùng chữa mất tiếng lâu ngày do phế tỳ khí hư.

3. Kha tử 5g, cát cánh 3g, chích cam thảo (cam thảo nướng) 5g; Thêm 200ml nước, sắc còn 100ml; Chia 2 lần uống trong ngày, vào sáng sớm và chiều tối. Dùng chữa mất tiếng do phế thận âm hư, hư hỏa bốc lên thiêu đốt thanh quản.

Nguồn: Tạp Chí CIAO

13 nhận xét trong “Vị thuốc chữa khản tiếng, mất tiếng theo Đông y

  1. BS. Phạm Thị Vân Thanh - BVCR says:

    Đây là các mẹo giúp những người bị khàn tiếng tạm thời như do viêm họng, thời tiết thay đổi…Còn việc khàn tiếng lâu ngày (trên 3 tuần) không hết tốt nhất nên đến BS nội soi để chẩn đóannguyên nhân mà điều trị kịp thời và chính xác.Tránh một số trường hợp đáng tiếc xảy ra tốn tiền và công sức với các phương pháp không thích hợp với nguyên nhân bị khàn tiếng. Đặc biệt các trường hợp do ung thư …

  2. Anonymous says:

    Xin chao Bac si, Toi bi khan tieng thuong xuyen, va rat kho chiu. Hom nay toi doc duoc nhung tai lieu ve chung benh khan tieng, toi duoc hieu nhieu hon. Toi thanh that cam on Bac Si rat nhieu.

  3. Gia Khánh says:

    Xin chào Bác Sĩ,Em bị bệnh cảm và tự nhiên khàn tiếng, uống thuốc được gàn 1 tháng nay nhưng chưa hết, giọng nói ngày càng khàn nói khó, cổ họng đau rát và khát nước. Bác sĩ vui lòng chỉ giúp em cách chữa trị hiệu quả về khàn tiếng này nhé. Công việc của em là ngoại giao với khách hàng nên nói rất nhiều.Mong bác sĩ tư vấn giúp!!Cảm ơn bác sĩ nhiềuGia Khánh- Nha Trang

  4. Anonymous says:

    Xin chao Bác sĩ! Em thường xuyên bị khàn tiếng. Cứ nói nhiều hay nói to 1 tí thế nào cũng sẽ bị khàn nhiều.Những lúc bình thường thì giọng nói cũng có bị khàn. Em bị như vậy hơn 2 năm rồi. Ban đầu e có đi khám bác sĩ tư, có nội soi, bác sĩ nói là cổ họng e mọc cục gj đó đè lên dây thanh quản nên bị khàn, em đã uống thuốc liên tục trong hơn 1 tháng nhưng vẫn khàn, trong khi bác sĩ cứ nói là e sắp khỏi rồi. E cũng vào bệnh viện nội soi thử (BV Lê Lợi) thì bác sĩ lại nói cổ họng e không có gj. E rất buồn và không biết làm sao để chữa lành cho giọng nói của mình. Xin Bác sĩ tư vấn giúp e với ạ. Em chân thành cám ơn Bác sĩ.

  5. BS. Phạm Thị Vân Thanh - BVCR says:

    Chào bạn,Theo những gì bạn trình bày. Khả năng bạn bị tổn thương trên dây thanh do Polyp dây thanh, Nang dây thanh …là rất cao. Nếu ở HCM bạn hãy liên hệ để đăng kí lịch khám. BS sẽ khám và điều trị cho bạn. Còn ở xa bạn nên gửi kết quả nội soi cho BS xem trước khi vào điều trị.Cần tư vấn gì thêm bạn có thể gọi số 0913.163316 cho BS (19H-22H)Thân mến

  6. Vũ Thị Quyên says:

    chào bác sĩ , tôi có con trai năm nay cháu 9t học lớp 4 cách đây khoảng 1năm giọng của cháu nói cảm giác như bị hụt hơi , nên hè vừa rồi tôi có cho cháu lên bv Tai mũi họng TU kiểm tra thì bs kết luận là cháu bị hạt xơ thanh quản có cho thuốc uống nhưng hết đợt thuốc thì thấy nói có vẻ đõ hơn nhưng mới được một tháng giờ lại co vẻ như cũ tuần vừa rồi tôi có cho cháu lên khám lại bs nói không đỡ vì cháu không khiêng nói đợt này bs cho thuốc nặng hơn và yêu cầu không được nói điều trị 10 ngày , giờ cháu đã uống thuốc đươcj 7ngày nhưng khi nghe cháu nói tôi vẫn thấy giọng khàn như vậy ( hay là do cháu nói nhỏ nên tôi nghe như thế nhỉ? vì hỏi thì cháu nói la nói dễ hơn trước) như vậy thì khả năng khỏi có cao ko? và nếu không khỏi thì cháu có phải mổ không? liệu cháu còn nhỏ thế thì mổ có ảnh hưởng gì không? rất mong bs hồi âm sớm thực sự tôi rất lo lắng ? xin cảm ơn bs rất nhiều

  7. BS. Phạm Thị Vân Thanh - BVCR says:

    Chào chị Quyên,Hạt xơ dây thanh chỉ hết bằng cách cắt. Cách tốt nhất là cắt qua nội soi ống mềm. Uống thuốc hay tiêm chỉ tốn tiền của và thời gian lẩn sức khỏe.Việc có cần phải phẩu thuật hay không? Và thời gian nào hợp lí cho việc điều trị là do tình trạng hạt gây ảnh hưởng đến sinh họat, tâm lí của cháu như thế nào? Hiện trên 5 tuổi BS có thể cắt được qua nội soi ống mềm. Tuy nhiên chị phải liên lạc để đặt lịch hẹn trước.Chúc chị và cháu sức khỏe

  8. Vũ Thị Quyên says:

    Xin Chân thành cảm ơn BS nhiều vì đã bớt chút thời gian hồi âm sớm cho tôi , hiện cháu đã vào đầu năm học mới rồi ,hiện tại sức khoẻ cháu BT còn giọng nói thì chỉ khi cháu hát hay đọc sách khoảng 1 trang thì cháu bị đuối hơi ,hoặc khi hồi hộp quá thì nói khó khăn, còn TB thì nói không bị khàn , với tình trạng của cháu như vậy tôi muốn để đến khi cháu nghỉ hè có được không? và để lâu như vậy có sinh biến chứng gì không ah? hơn nữa tôi lại ở ngoài Bắc điều kiện đi lại rất khó khăn BS làm ơn có thể cho cháu phác đồ điệu trị để bệnh của cháu không bị tăng lên cho đến kỳ nghỉ hè không? và tôi có thể gửi hình ảnh nội soi của cháu để BS xem xét giúp được không ah? TTôi có thể liên hệ với số DT trên của BS vào thời gian nào được ah? Cảm ơn sự quan tâm cua BS.

  9. BS. Phạm Thị Vân Thanh - BVCR says:

    Chào chị Quyên,Như đã nói, hạt dây thanh không thể tự khỏi bằng uống thuốc. Để hạn chế, chỉ có cách là hạn chế đừng cho hạt bị viêm kích ứng bằng cách hạn chế nói to, nói nhiều. Chị có thể để đến hè rồi đưa cháu vào điều trị vẫn được. Nếu có hình ảnh nội soi, chị hãy gửi qua email phamthivanthanh@yahoo.com.vn cho BS xem dùm cho cháu.Chúc chị và cháu sức khỏe

  10. Vũ Thị Quyên says:

    Ngàn lần không nói hết được sự cảm động của tôi đến BS . Chúc BS luôn luôn sức khoẻ và chuyên môn thật giỏi để giúp đỡ chia sẻ lắng và sợ hãi người Bố người mẹ như chúng tôi khi những thiên thần của mình bị bệnh , nhờ sự quan tâm , tư vấn và trình độ chuyên môn của BS mà chúng tôi cảm thấy vững dạ hơn khi con mình bi bệnh như vậy?như tôi đã gửi hình ảnh nội soi cho BS .Và tôi cũng đã nhận được hồi âm của BS với tình trạng bệnh của cháu như vậy , thì cháu có thể đợi đến hè chứ ah? và BS có thể điều trị giúp cháu để hạt xơ ko phát triển được như vậy thì cháu và gd biết ơn BS nhiều nhiều lắm ( hơn nữa thời tiết ngoài bắc bây giờ giao mùa sắp chuyển sang mùa lạnh rồi lên rất dễ bị viên họng ah?). Cảm ơn BS nhiều !

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *