Khàn tiếng và bệnh lý thanh quản

Thanh quản nằm ở vị trí ngã tư đường ăn và đường thở, thanh quản tiếp giáp từ hạ họng với khí quản. Vì vậy các tổn thương vùng lân cận từ mũi xoang xuống khí quản, thực quản lên đều có thể gây tổn thương tới thanh quản.
Cấu trúc chủ yếu của thanh quản là sụn, cơ, thần kinh, mạch máu, nối giữa các sụn là các cơ, màng như: màng nhẫn – giáp, màng giáp – móng và các cơ căng, cơ mở, cơ khép, v.v. Các sụn, các cơ có tác dụng làm vận động dây thanh khi nói, khi ăn, khi thở. Sự vận động thanh quản được chi phối bởi dây thần kinh hồi quy (xuất phát từ dây thần kinh X), trừ cơ nhẫn – giáp chi phối do dây thần kinh thanh quản trên.

Bề mặt thanh quản được che phủ bởi lớp niêm mạc biểu mô trụ, biểu mô lát, lớp dưới niêm mạc là tổ chức lỏng lẻo nên tổ chức niêm mạc rất dễ bị phù nề.

Chức năng của thanh quản chủ yếu là chức năng phát âm và hô hấp:
Chức năng hô hấp làm lưu thông đường thở và bảo vệ đường hô hấp. ở thì thở vào thanh môn mở ra tối đa, ở thì thở ra thanh môn mở vừa phải, vì vậy khi liệt cơ mở và cơ thắt hoặc cơ khép phù nề bệnh nhân xuất hiện khó thở. Phản xạ của thanh quản rất nhạy cảm, mỗi khi có dị vật hoặc khí độc xâm nhập niêm mạc hạ họng thanh quản gây phản xạ ho ngay tức thì.

Chức năng nói cho đến nay còn nhiều giả thuyết về cơ chế phát âm.
– Cơ chế hồi cơ (theoric myoelasticque) cho rằng sự rung động của dây thanh đai được sinh ra do sự mất thăng bằng giữa trương lực thanh đai và áp lực của không khí ở hạ thanh môn.
– Giả thuyết thần kinh của Husson cho rằng rung động dây thần kinh là do luồng thần kinh tác động vào các bó cơ của cơ giáp phễu.
– Giả thuyết rung sóng niêm mạc thanh đai cho rằng khi luồng không khí thoát qua thanh môn tạo ra sóng rung động ở niêm mạc thanh đai khi phát âm. Vì vậy khi tổn thương ở niêm mạc dây thanh như phù nề, xơ sẹo đều ảnh hưởng tới sự rung động dây thanh, tới chất lượng giọng nói. Tiếng nói khi thanh quản phát âm ra chưa hoàn chỉnh nó còn được cộng hưởng bởi các xoang mặt, lưu thông qua mũi, họng miệng, môi, lưỡi mới tạo ra giọng nói hoàn chỉnh ở từng cá nhân.

Từ cấu tạo trên, chúng ta thấy sự tổn thương ở vùng mũi họng và đường hô hấp cũng như toàn thân đều có thể ảnh hưởng tới bệnh lý thanh quản, tác động tới chất lượng giọng nói. Tổn thương trực tiếp thanh quản thường biểu hiện ho, khó thở, khó nuốt, rối loạn phát âm như: viêm thanh quản cấp, u thanh quản, lao thanh quản

Nguyên nhân viêm thanh quản thường gặp viêm thanh quản sau cảm cúm, sau lạnh đột ngột, viêm thanh quản sởi (trước, trong phát ban, sau phát ban), viêm thanh quản rít thường gặp ở bệnh bạch hầu, viêm thanh quản do dị ứng. Tất cả những bệnh lý thanh quản đều ảnh hưởng trực tiếp tới giọng nói của người bệnh.

Tại chỗ thanh quản tổn thương thường thấy phù nề thanh nhiệt, viêm tấy dây thanh, nếu tổn thương cấp tính mức độ nặng có thể thấy loét, hoại tử, áp xe dây thanh, nếu tổn thương kéo dài viêm mạn tính lớp niêm mạc, các tế bào trụ mất lớp lông chuyển còn lại lớp tế bào dẹt, tổ chức xơ phát triển, polip dây thanh hoặc hạt thanh đai, papilom thanh quản hình thành…

Một số hình thái bệnh lý thanh quản biểu hiện qua giọng nói

Khàn tiếng; tiếng nói mất âm sắc, rè rè nói không rõ ràng thường gặp viêm thanh quản.
Tiếng nói phều phào, yếu ớt, ngắt hơi, đứt quãng, do thở quá yếu ngắt quãng không đủ rung dây thanh tạo thành tiếng rõ ràng.
Tiếng cứng người nghe cảm giác người nói phải rặn để phát âm thường thấy ở trường hợp K thanh quản.
Tiếng hai giọng do liệt một bên dây thần kinh hồi quy ảnh hưởng tới vận động một bên dây thanh, khi nói tần số rung động được một bên dây thanh, còn lại bên liệt rung động kém lệch tần số so với dây thanh không bị liệt, nên tạo ra 2 giọng nói.
– Khập khiễng thanh quản từng lúc: Bệnh nhân nói không được dài, nói sau vài phút bị mất tiếng, nghỉ nói vài phút giọng nói lại xuất hiện trở lại, tiếp tục nói lại mất tiếng.
Mất tiếng thường gặp ở lao thanh quản.

Ðể chẩn đoán bệnh lý thanh quản một cách chính xác, người bệnh phải đến cơ sở khám bệnh do thầy thuốc chuyên khoa khám thanh quản bằng các dụng cụ như: soi thanh quản gián tiếp, soi trực tiếp hoặc nội soi thanh quản bằng ống soi mềm khi ống cứng không phát hiện được. Tìm nguyên nhân tổn thương thanh quản như viêm thanh quản, nấm thanh quản, lao thanh quản,v.v. hoặc có sự chèn ép vận động dây thanh từ ngoài vào, sau đó chỉ dẫn các biện pháp điều trị như làm thuốc thanh quản, khí dung, điều trị bằng các loại thuốc kháng sinh đặc hiệu, thuốc chống phù nề hoặc phẫu thuật vi phẫu thanh quản. Lưu ý trong giai đoạn điều trị phải kiêng nói to, nói nhiều và các chất dễ gây dị ứng, đồng thời có thể kết hợp xúc miệng bằng các dung dịch sát khuẩn như: Givalex pha loãng theo chỉ dẫn, dung dịch TB,… và ngậm cam thảo thường xuyên.
Tác giả: TS. Nguyễn Hữu Nghĩa
Nguồn: Báo sức khoẻ và đời sống số 10 – Thứ năm 23/1/2003

MỌI NGƯỜI THAM KHẢO NHẬN XÉT CỦA BỆNH NHÂN TRÊN TRANG FACEBOOK Tư Vấn, Điều trị Bệnh Khàn Tiếng Community

Câu hỏi trắc nghiệm khàn tiếng

Vui lòng trả lời các câu hỏi sau của BS để trắc nghiệm về nguyên nhân khàn giọng
+ Độ tuổi
+ Giới tính
+ Nghề nghiệp có nói nhiều hay ko?
+ Vùng đang sinh sống
+ Khàn tiếng bao lâu
+ Khàn tiếng đột ngột (có cảm lạnh, mắc mưa, ngủ để quên quạt) hay tăng từ từ
+ Nói có gắng sức hụt hơi hay ko?
+ Có bị giọng “mái”
+ Nuốt có vướng hay ko?
+ Có tiền căn mổ bướu cổ hay ko?
+ Có tiền căn hút thuốc lá, uống rượu, tiếp xúc hóa chất
+ Có tiền căn bệnh lí vùng ngực
+ Có chụp film phổi kiểm tra chưa? Nếu có chụp khi nào?
+ Đã được nội soi TMH ở đâu chưa? Nếu có chẩn đóan là gì? đã được điều trị bao lâu

MỌI NGƯỜI THAM KHẢO NHẬN XÉT CỦA BỆNH NHÂN TRÊN TRANG FACEBOOK Tư Vấn, Điều trị Bệnh Khàn Tiếng Community

Phần tiếp theo nên đọc
Nang dây thanh
Hạt dây thanh
Polype dây thanh
Ung thư dây thanh
Papilloma – HPV

BS. Phạm Thị Vân Thanh
ĐT: 0913.16.33.16
website: http://www.trikhantieng.com
ĐC:213 Đào Duy Từ,P.6,Q.10,TP.HCM (bên hông sân vận động Thống Nhất)

Tầm soát nguyên nhân khàn tiếng và điều trị qua nội soi ống mềm

GIỚI THIỆU

Khàn tiếng là triệu chứng không đặc hiệu của nhiều bệnh ở thanh quản từ những polyp lành tính đến những khối ung thư đe dọa đến tính mạng. Triệu chứng của khàn tiếng rất dễ nhận thấy nhưng nhiều người không để ý, đến khi bệnh nặng gây nhiều biến chứng nguy hiểm mới tìm đến thầy thuốc.

Trong bài viết sau đây sẽ đề cập đến một kỹ thuật mới  trong việc tầm soát nguyên nhân gây khàn tiếng, và việc điều trị chúng hiệu quả nhất cho các trường hợp do hạt xơ, polyp, nang nước dây thanh qua nội soi thanh quản ống mềm.

NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến khàn tiếng, nhưng tựu chung có thể phân ra làm 2 nhóm như sau:

1.Nguyên nhân do tổn thương trên dây thanh

Viêm mãn, hạt xơ, nang nước, polyp dây thanh

polypdaythanh2 Tầm soát nguyên nhân khàn tiếng và điều trị qua nội soi ống mềm
1 khối polyp ảnh hưởng đến họat động đóng hai dây thanh

Nội soi : thấy những tổn thương tại chỗ như viêm mạn tính (làm dây thanh dày và cứng, rung động kém), hạt xơ dây thanh, polyp dây thanh, u nang dây thanh. Bác Sỹ trong khi nội soi sẽ tiến hành cắt bỏ hạt xơ dây thanh, polyp dây thanh, u nang dây thanh nói trên.
Ung thư dây thanh:
Nội soi : phát hiện u, sùi niêm mạc dây thanh, giai đoạn trễ có thể ung thư xâm lấn vào xoang lê, thực quản gây nuốt đau, nuốt vướng. U chèn ép vào khí quản gây khó thở. Nếu phát hiện sớm nên điều trị bằng phẫu thuật cắt u và xạ trị , bệnh gần như khỏi.
Lao thanh quản:
Nội soi :có thể thấy tổn thương sùi, loét, giả mạc trắng, bề mặt tổn thương “dơ” và các hạt lao trên dây thanh, thường có kèm theo lao phổi, bệnh nhân sẽ được sinh thiết ra giải phẩu bệnh lao và sẽ được điều trị kháng lao.

2.Nguyên nhân do hệ thần kinh

Tổn thương dây thần kinh quặt ngược gây liệt dây thanh :

Do viêm, sau mổ bướu cổ, sau chấn thương thanh quản,mổ ngực, u trung thất, u phổi di căn trung thất gây xâm lấn, chèn ép : Khàn tiếng, phát âm bé, phát âm khó khăn rồi không phát âm được, không khó nuốt. Ngoài ra các bệnh lý khác cũng gây khàn giọng như u thực quản, hạch ở quanh khí phế quản, phình tách động mạch chủ, u tuyến giáp trạng. Thường bệnh phát triển âm thầm hay rầm rộ, nhưng khi gây khàn tiếng là thường giai đoạn cuối, bệnh tiến triển rất nặng, tiên lượng xấu.
Nội soi : thấy một bên dây thanh không cử động. Khi liệt lâu, dây thanh teo lại, sụn phễu vẹo sang bên.

Tổn thương não gây liệt dây thanh:
Do các bệnh u não, tai biến mạch máu não, chấn thương sọ não, viêm não, làm tổn thương vùng Broca. Thường nói ngọng và mất tiếng, kèm theo liệt họng, liệt màn hầu cùng với các triệu chứng thần kinh như liệt nửa người, có khi hôn mê.
Nội soi : phát hiện liệt dây thanh một hoặc hai bên tùy theo bệnh lý thần kinh

NỘI SOI THANH – KHÍ QUẢN BẰNG ỐNG MỀM

Đây là một phương pháp thăm khám trực tiếp hệ thống thanh quản nhờ vào một ống soi mềm rất nhỏ (như cây viết chì) qua mũi vào thanh quản. Nhờ quan sát hình ảnh trên máy soi, bác sĩ có thể biết được các bất thường đang xảy ra trên dây thanh. Từ đó, có được chẩn đoán và phương pháp điều trị thích hợp …

Hiện nay, tổn thương trên dây thanh điều trị bằng phẩu thuật, bệnh nhân sẽ được gây mê, soi treo bằng ống cứng để cắt hạt, polyp, nang nước. Bệnh nhân phải chịu nhiều áp lực từ việc “mổ xẻ” , mất nhiều thời gian và công sức vì phải nhập viện.
Áp dụng kỹ thuật mới trong nội soi chẩn đoán – điều trị các bệnh lý vùng thanh quản, nội soi ống mềm đã phát huy được vai trò tối ưu trong việc phát hiện và điều trị các bệnh lý ở hai dây thanh.

Ngoài ra nội soi ống mềm : thủ thuật nhẹ nhàng, không đau, nhanh chóng, hình ảnh nội soi cực kỳ rõ nét. Qua nội soi ống mềm, nguyên nhân gây khàn tiếng sẽ rất rõ : hạt xơ dây thanh, nang nước, polyp dây thanh, u, sùi niêm mạc dây thanh do ung thư, lao dây thanh, liệt dây thanh, chấn thương thanh quản gây tổn thương dây thanh, bệnh lý khí quản chèn ép…. Sinh thiết qua nội soi ống mềm giúp tìm nguyên nhân bệnh của các tổn thương trên dây thanh.

Ngày nay nội soi thanh quản ống mềm đã đi một bước xa hơn, điều trị bệnh lý vùng thanh quản : NỘI SOI CẮT HẠT XƠ TRÊN DÂY THANH, CẮT POLYP, NANG NƯỚC TRÊN DÂY THANH, HAY POLYPE VÙNG THANH QUẢN.

Hình ảnh trước và sau khi điều trị khàn tiếng qua nội soi ống mềm

polypmautruoccat Tầm soát nguyên nhân khàn tiếng và điều trị qua nội soi ống mềm
TRƯỚC ĐIỀU TRỊ
Nội soi thấy 2 khối polyp máu trên dây thanh. Thời gian thực hiện 3 phút
polypmausaucat Tầm soát nguyên nhân khàn tiếng và điều trị qua nội soi ống mềm
SAU ĐIỀU TRỊ
Hình ảnh nội soi ngay sau khi cắt polyp. Thời gian thực hiện 3 phút

TỔNG KẾT

Khi có dấu nhiều khàn tiếng trên 4 tuần, đã dung thuốc, nghĩ ngơi vẫn không hết nên đến Bác Sỹ nội soi ống mềm để chẩn đoán nguyên nhân.

Các trường hợp khàn tiếng lâu ngày không hết, khi nói bị mệt, đứt hơi, nặng ngực … có nhiều khả năng bị hạt xơ dây thanh, polyp dây thanh, nang dây thanh …chỉ cần cắt qua nội soi ống mềm sẽ khỏi hẳn.

Các bệnh nhân lớn tuổi, có tiền sử hút thuốc lá khi có dấu hiệu khàn tiếng cần đến Bác Sỹ nội soi chẩn đoán sớm để phòng ngừa trường hợp ung thư dây thanh, vì khi phát hiện sớm điều trị bằng phẫu thuật cắt u và xạ trị , bệnh gần như khỏi.

Phòng ngừa khàn tiếng cách tốt nhất là tránh viêm họng, hạn chế nói nhiều, nói lớn, hãy nói không với thuốc lá, các chất kích thích, rượu bia.

Cuối cùng khi bị khàn tiếng kéo dài, cách tốt nhất là tìm đúng nguyên nhân gây khàn tiếng bằng nội soi để có phương pháp điều trị thích hợp.

BS Phạm Thị Vân Thanh
ĐT:0913.163316
Chuyên Ngành Nội Soi Thanh-khí- Phế Quản:
Bệnh Viện Chợ Rẫy, Phòng Khám Đa Khoa Khang An.
Nguồn tham khảo: http://www.trikhantieng.com

MỌI NGƯỜI THAM KHẢO NHẬN XÉT CỦA BỆNH NHÂN TRÊN TRANG FACEBOOK Tư Vấn, Điều trị Bệnh Khàn Tiếng Community